Hội quán Nghĩa An - Nghĩa An Hội Quán - Chùa Ông Quận 5

Cẩm Nang

Hội quán Nghĩa An - Nghĩa An Hội Quán - Chùa Ông Quận 5 (chữ Hán: 義安會館), thường được gọi là Miếu Quan Đế hay Chùa Ông, là một cơ sở tín ngưỡng của người Tiều tại 678 đường Nguyễn Trãi, thuộc Phường Chợ Lớn, Thành phố Hồ Chí Minh, Việt Nam. Đây không chỉ là nơi chiêm bái của người Tiều tại Sài Gòn, mà còn là một công trình có giá trị về kiến trúc và nghệ thuật ở nửa cuối thế kỷ 19 - đầu thế kỷ 20. Vì vậy, ngày 7 tháng 11 năm 1993, Bộ Văn hóa - Thông tin đã ký quyết định số 43-VH/QĐ công nhận ngôi miếu là di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia.

Quan Công là một nhân vật lịch sử có thật trong văn hóa Trung Hoa. Ông sinh năm 158 – 220, tên thật là Quan Vũ, tự Vân Trường hoặc Trường Sinh, quê ở quận Hà Đông, nay thuộc Vận Thành, tỉnh Sơn Tây, Trung Quốc. Trong tiểu thuyết Tam Quốc Diễn Nghĩa của La Quán Trung, ông được miêu tả với diện mạo ấn tượng như cao chín thước (hơn 2m), khuôn mặt đỏ rực như gấc, đôi mắt phượng, lông mày tằm, bộ râu dài hai thước, mang dáng vẻ oai phong lẫm liệt.

Hình ảnh bên ngoài hội quán nghia an rất đẹp và cổ kính

Hội quán Nghĩa An Thanh Long Yển Nguyệt Đao và Ngựa Xích Thố là hai hình tượng gắn liền với Quan Vũ. Ông là một biểu tượng hàng đầu của lòng hào hiệp, tinh thần trượng nghĩa, sự trung thành và tài năng võ nghệ xuất chúng. Đối với cộng đồng người Hoa, miếu thờ Quan Công là biểu tượng của lòng trung nghĩa và sự gắn bó với quê hương. Cái tên “Nghĩa An” cũng mang ý nghĩa tưởng nhớ cội nguồn của những người con xa xứ. Qua thời gian, nơi đây đã trở thành điểm tụ họp, thờ cúng và gìn giữ các giá trị văn hóa tâm linh của người Hoa có nguồn gốc từ vùng Nghĩa An, Trung Quốc.

Lịch sử Nghĩa An Hội Quán Nghĩa An Hội Quán được xây dựng vào giữa thế kỷ XVIII (năm 1737). Ngày 7/11/1993, Bộ Văn hóa – Thông tin đã ban hành quyết định số 43-VH/QĐ công nhận công trình này là Di tích kiến trúc nghệ thuật cấp quốc gia. Hội Quán Nghĩa An đã trải qua nhiều đợt trùng tu vào các năm 1866, 1901, 1969, 1984, 2010 và gần đây nhất là ngày 13/02/2014. Tổng kinh phí trùng tu vượt 60 tỷ đồng, được đóng góp bởi Ban quản trị và các mạnh thường quân trong đó có cá nhân ủng hộ đến 1 triệu USD. Được xem là nơi gắn kết cộng đồng người Hoa, đặc biệt là người Tiều tại TP. Hồ Chí Minh, Nghĩa An Hội Quán là chỗ dựa tinh thần và nơi sẻ chia khó khăn của các thế hệ con cháu.

Hình ảnh bên trong hội quán nghia an rất đẹp và cổ kính

Nghĩa An Hội Quán Kiến trúc độc đáo của Nghĩa An Hội quán Nếu có dịp ghé thăm Hội quán Nghĩa An, bạn sẽ được chiêm ngưỡng mô hình kiến trúc mang đậm âm hưởng Trung Hoa. Hầu hết các đền miếu tại đây đều được xây dựng theo kiến trúc hình chữ khẩu, với những dãy nhà khép kín được bố trí vuông góc. Trong số những hội quán của người Hoa ở chợ lớn, hội quán Nghĩa An là nơi có khuôn viên rộng nhất.

Bên ngoài hội quán Nghĩa An Từ xa nhìn lại, mái của Hội Quán được chia thành ba cấp bậc rõ ràng với phần mái giữa cao hơn hai bên. Nóc mái được trang trí nổi bật bởi tượng sành hình lưỡng long tranh châu tạo nên nét độc đáo đầy ấn tượng. Phía trước là một hồ cá phóng sinh lớn với bức tranh mô tả cảnh “Ngư vượt Long Môn”. Từ hai bên cổng lớn dẫn vào cửa miếu, du khách sẽ bắt gặp 5 cặp kỳ lân bằng đá với kích thước lớn nhỏ khác nhau, được đặt đối xứng dọc theo lối đi.

Nhìn lên phía trên, tấm biển với dòng chữ “Nghĩa An Hội Quán” nổi bật, được chạm nổi trên nền cảnh “Lục Quốc phong tướng”.Từ sân ngoài đi qua cổng, bạn sẽ đến khu vực tiền điện. Tại đây, sân thiên tỉnh (giếng trời) được bố trí ở trung tâm Hội Quán tạo không gian rộng rãi và thoáng đãng.

Hình ảnh bên trong hội quán nghia an rất đẹp và cổ kính

Hội quán Nghĩa An - Nghĩa An Hội Quán - Chùa Ông Quận 5 Bên trong hội quán Nghĩa An Khi bước vào bên trong, bạn sẽ bắt gặp tiền điện thờ Phúc Đức Chính Thần, nơi đặt tượng Mã Đầu tướng quân cùng với ngựa Xích Thố ở góc gian này. Ngựa Xích Thố chính là chiến mã dũng mãnh gắn liền với Quan Công. Người Hoa có phong tục “chui bụng ngựa” và rung chuông ngựa, một nghi thức mà bạn có thể dễ dàng quan sát khi nhiều người thực hiện tại gian thờ này. Đi qua khu vực thiên tỉnh (giếng trời ở trung tâm chùa), bạn sẽ bước vào chính điện của Nghĩa An Hội Quán, nơi đặt tượng thờ Quan Vũ. Hai bên tượng Quan Vũ là các tượng của Quan Bình và Châu Xương.

Tượng Quan Đế nổi bật với khuôn mặt đỏ sậm, râu năm chòm, đầu đội mão và khoác áo bào màu xanh lá cây. Tượng được làm bằng thạch cao, sơn màu, với chiều cao lên đến 300 cm. Bên trong chùa còn có gần 50 bức hoành phi và câu đối ca ngợi Quan Đế, tiêu biểu như dòng chữ: “Thiên cổ nhất nhân” (Người xưa nay chỉ có một). Các chi tiết kiến trúc ấn tượng Hội Quán Nghĩa An được xem là nơi hội tụ tinh hoa nghệ thuật, kết hợp giữa thư pháp, chạm khắc gỗ, đá và ghép mảnh sành sứ, đặc trưng của Nam Bộ từ nửa cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX.

Những họa tiết sành sứ trang trí trên nóc mái được thể hiện một cách sinh động và đẹp mắt. Nghĩa An Hội Quán còn sở hữu những bức tượng, phù điêu bằng gốm trang trí trên mái ngói, các bông hoa chạm ngược, tượng kỳ lân, cùng những câu đối và tranh vẽ, tất cả đều mang đậm giá trị văn hóa và lịch sử. Mặc dù đã trải qua nhiều lần trùng tu, di tích văn hóa này vẫn giữ được nét kiến trúc độc đáo, đặc trưng của người Triều Châu. Điều này được thể hiện rõ qua những màu sắc tươi sáng và các đường nét thiết kế tinh tế tại ngôi chùa.

Lễ hội tại Hội quán Nghĩa An Lễ vía Đức Quan Thánh Đế Quân được tổ chức vào ngày 13 tháng Giêng hàng năm dâng hương nhằm cầu mong mọi điều suôn sẻ, gia đình an lành trong năm mới. Một trong những tục lệ đặc biệt trong lễ hội là đàn ông chui qua bụng ngựa Xích Thố 7 lần, còn phụ nữ là 9 lần để mong gặp nhiều may mắn. Đối với trẻ em, việc chui qua bụng ngựa Xích Thố là mong cầu học giỏi và phát triển khỏe mạnh.

Sau phần lễ trang trọng tại Hội Quán, chương trình diễu hành quy tụ hơn 300 người được hóa trang kỹ lưỡng, tạo nên một không khí lễ hội sống động. Ông Quan Thánh Đế được rước qua các tuyến đường: Tản Đà, Trần Hưng Đạo, Châu Văn Liêm, Hải Thượng Lãn Ông, Đỗ Ngọc Thạnh, Hồng Bàng, Lão Tử, Lương Nhữ Học, trước khi quay lại Hội Quán Nghĩa An trên đường Nguyễn Trãi.

Mục này được đăng trong cẩm nang và được gắn thẻ với sản phẩm hương nhang sạch từ thảo mộc